كند و يا بين آنها تقسيم نمايد . گلپايگانى : مسأله اگر براى شخم زدن يا كار ديگرى كه تا چند سال براى زراعت فايده دارد خرجى كند [ 1 ] اگر زراعت سال اوّل به آن محتاج باشد مىتواند آن را جزء مخارج سال اوّل حساب نمايد . [ مسأله ] مسأله 1889 اگر انسان در چند شهر كه فصل آنها ( 1 ) با يكديگر اختلاف دارد و زراعت و ميوهء آنها در يك وقت به دست نمىآيد گندم يا جو يا خرما يا انگور داشته باشد و همهء آنها محصول يك سال حساب شود ، چنانچه چيزى كه اوّل مىرسد به اندازهء نصاب يعنى 288 من و 45 مثقال كم باشد ( 2 ) بايد زكات آن را موقعى كه مىرسد بدهد ( 3 ) و زكات بقيّه را هر وقت به دست مىآيد ادا نمايد و اگر آنچه اوّل مىرسد به اندازهء نصاب نباشد صبر مىكند تا بقيهء آن برسد ( 4 ) . پس اگر روى هم به مقدار نصاب شود ، زكات آن واجب است ( 5 ) و اگر به مقدار نصاب نشود ، زكات آن واجب نيست . ) * ( 1 ) خوئى ، تبريزى ، سيستانى ، زنجانى : فصل رسيدن حاصل آنها . . ( 2 ) گلپايگانى ، مكارم ، فاضل ، صافى ، سيستانى ، زنجانى : به اندازهء نصاب باشد . . بهجت : به اندازهء نصاب ( يعنى تقريباً سيصد من تبريز ) باشد . . ( 3 ) مكارم : بايد زكات آن را بدهد . . ( 4 ) گلپايگانى ، صافى ، فاضل ، نورى : اگر آنچه اوّل مىرسد به اندازهء نصاب نباشد در صورتى كه ( فاضل : علم و ) يقين دارد با آنچه بعد به دست مىآيد به اندازهء نصاب مىشود ، باز هم ( گلپايگانى ، صافى ، نورى : بعد از تعلق زكات به بقيّه ) واجب است زكات آنچه را كه رسيده همان وقت و زكات بقيّه را موقعى كه مىرسد بدهد و اگر يقين ( فاضل : و علم ) ندارد كه همهء آنها به اندازهء نصاب شود . . زنجانى : اگر آنچه اوّل مىرسد به اندازهء نصاب نباشد زكات آنها فعلًا واجب نيست ، هر چند يقين داشته باشد كه با آنچه بعد بدست مىآيد به اندازهء نصاب مىشود ، بلكه صبر مىكند تا مقدار محصول به اندازهء نصاب برسد و در آن وقت زكات واجب مىشود . ( 5 ) مكارم : بقيّه مسأله ذكر نشده . مسأله 1890 اگر درخت خرما يا انگور در يك سال دو مرتبه ميوه دهد ، چنانچه روى هم به مقدار نصاب باشد ، بنا بر احتياط ؛ زكات آن واجب است ( 1 ) ) * ( 1 ) گلپايگانى ، فاضل ، صافى ، نورى : اگر در هر مرتبه به مقدار نصاب نباشد زكات آن واجب نيست براى اين كه ( نورى : زراعت در هر فصلى مستقلاًّ مورد حساب قرار مىگيرد و ) زراعت دو فصل مثل زراعت دو سال است . بهجت : بنا بر أظهر زكات آن واجب است . مكارم : زكات آن را بنا بر احتياط واجب بايد بدهد . [ 1 ] فاضل : بنا بر احتياط واجب بايد مخارج آن را بين چند سال تقسيم كند . صافى : خريد كند . .